چگونه برای نوبت دوم یک آزمون خوب و روا تهیه کنیم[همکاران بخوانند]

همکاران گرامی، زمانش رسیده است که برای نوبت دوم سال تحصیلی 92-91 سوالات امتحانی طرح کنیم. در این پست شما را با نحوه تهیه آزمون یا سوالات امتحانی خوب و روا که منعکس کننده تمامی هدفهای آموزشی و همه محتوای برنامه درسی باشد آشنا می کنم. توضیحات کامل را در ادامه مطلب بخوانید.


تهیه جدول مشخصات آزمون درس علوم تجربی

مهمترین گام در تهیه سوالات امتحانی تهیه جدول مشخصات برای موضوعی است که قرار است آزمون آن تهیه بشود. جدول مشخصات یک جدول دو بعدی است با تعدادی ردیف و ستون متناسب با محتوا و هدفهای آموزشی درس. در ردیف بالای جدول که بعد محتوا نام دارد اجزای مطالب درسی نوشته می شود و در ستون کنار آن که بعد هدف نامیده می شود فهرست هدفهای آموزشی قرار می گیرند.

چگونگی توزیع سوالات به بخشها یا فصلهای مختلف کتاب

برای تعیین درصد سوال هایی که به بخشهای مختلف محتوا و هدفها تعلق می گیرند جواب سوالهای زیر را باید تعیین کرد: کدام بخش از محتوا و کدام دسته از هدفها دارای حجم بیشتری است و وقت بیشتری صرف آموزش آن شده است؟ کدام هدفها از لحاظ نگهداری در حافظه و کاربرد در آینده ارزش بیشتری دارد؟ کدام قسمت یا قسمتهای درس یا موضوع درسی از اهمیت بیشتری برخودارند؟ نحوه توزیع سوالهای آزمون در میان بخشها و هدفهای مختلف باید متناسب با جواب این سوالها باشد. برای روشن مطلب از اطلاعات جدول زیر استفاده می کنیم. در این جدول کتاب علوم تجربی دوم راهنمایی به 14 فصل تقسیم شده است و همچنین تعداد ساعاتی که به تدریس هر فصل اختصاص داده شده است نیز آمده است. فرض کنید می خواهیم یک آزمون 35 سوالی برای این درس طرح کنیم لازم است که متناسب با ساعات تدریس سوالها را در میان فصلهای مختلف تقسیم نماییم. برای به دست آوردن این نسبت، تعداد ساعاتی که صرف تدریس هر فصل شده را بر تعداد کل ساعتهای تدریس تقسیم می کنیم تا نسبت ساعتهای تدریس هر فصل به دست آید. از آنجا که در مجموع 35 سوال خواهیم داشت، نسبت ساعتهای تدریس هر فصل را در کل سوالها یعنی 35 ضرب می کنیم تا تعداد سوالهای هر فصل تعیین شود. برای تعیین نسبت ساعتهای تدریس و تعداد سوال های دیگر هر فصل همین محاسبات را ادامه می دهیم. این ارقام را من برای کتاب علوم دوم به به شکل زیر در آورده ام حالا ممکن است این نسبت ها یا تعداد کل سوالات در محاسبات هر دبیر متفاوت باشد این بستگی به روشهای تدریس دبیر مربوطه دارد که به چه موضوعاتی بیشتر پرداخته است یا موارد دیگر.  

جدول1- جدول مشخصات (اجزای محتوایی) کتاب علوم راهنمایی

عنوان فصل

تعداد صفحات

نسبت صفحات

ساعتهای تدریس هر فصل [کل ساعتها 144]

نسبت ساعتهای تدریس

تعداد سوالهای هر فصل [کل سوالها 35]

ماده در هر حال تغییر

20

0.12

18

0.12

4

نور، رنگ، بینایی

17

0.1

14

0.1

4

موج

13

0.08

12

0.08

3

گرما چیست

22

0.13

18

0.13

4

ساختار زمین

3

0.02

2

0.02

1

مواد سازنده سنگ کره

14

0.08

12

0.08

3

کاربرد سنگ و کانی ها

6

0.03

4

0.03

1

هوازدگی

13

0.08

12

0.08

3

انسان موجودی زنده

11

0.06

8

0.06

2

غذا و سلامتی

16

0.09

14

0.09

3

گوارش

8

0.05

8

0.05

2

خون و ایمنی

7

0.04

6

0.04

1

گردش مواد

10

0.06

8

0.06

2

تبادل با محیط

9

0.04

6

0.04

2

جمع

170

1

144

1

35

لازم به توضیح است هر یک سوالات صحیح – غلط، کامل کردنی، جور کردنی، چند گزینه ای، کوتاه پاسخ، تشریحی و سوالاتی که بصورت خوشه ای هم مطرح می شود هر کدام یک سوال محسوب می شود. مثلا سوالات صحیح – غلط اگر چهار عبارت داشته باشد 4 سوال حساب می کنیم.

اکنون جدول مشخصات آزمون را برای فصل دوم(نور، رنگ، بینایی) کتاب علوم دوم راهنمایی طراحی می کنم. برای این فصل مطابق جدول شماره 1 ، چهار سوال در نظر می گیرم و در ادامه جدول شماره 2 را طراحی می کنم.

جدول2-جدول مشخصات امتحان پایانی درس علوم تجربی پایه دوم راهنمایی[فصل دوم: نور، رنگ، بینایی]

هدف/ محتوا

فصل دوم(نور، رنگ، بینایی)

درصد

دانش

از دانش آموز انتظار می رود در فرایند آموزش این فصل به هدفهای زیر برسد:

شرایط دیدن یک جسم را بیان کند.

ویژگی های جسمم منیر و غیر منیر را توضیح دهد و برای هر کدام مثال هایی بزند.

جسم کدر، شفاف و نیمه شفاف را تعریف کند  و برای هر کدام مثالی بزند.

تصویر حقیقی و مجازی را توضیح دهد.

آینه تخت را توضیح دهد و با مشاهده تصویر در آینه تخت مشخصات آن را بیان کند.

انواع آینه های کروی را نام برده و ویژگی هریک را بیان کند.

انواع عدسی را نام برده و ویژگی هر کدام را بیان کند.

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

فهمیدن و کاربرد

طرز تشکیل سایه در پشت یک جسم کدر را توضیح دهد.

با استفاده از دستگاه شبانه روز یا ساخت این دستگاه پدیده خورشیدگرفتگی و ماه گرفتگی را نشان دهد و آن را توضیح دهد.

پاشیده شدن نور خورشید یا لامپ به وسیله منشور را مشاهده کند و علت آن را توضیح دهد.

با مشاهده بازتاب نور از اجسام صاف و صیقلی و ناصاف، آنها با مقایسه کنند و تفاوتها را توضیح دهند.

با مشاهده بازتاب نور، قانون بازتاب نور را نتیجه گیری و بیان کند.

از طریق مشاهده با آینه کاو و کوژ آشنا شود و تفاوت های تصویر در این دو آینه را بیان کند.

با مشاهده شکست نور این پدیده را توضیح دهد.

با انجام آزمایش کانون آینه مقعر یا کاو را مشخص کند.

کاربردهای عدسی ها را بیان کند و بتواند در مورد آن مثالهایی بزند.

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

تعداد سوالها

 

4

 

درصد سوالها

 

10

 

لازم به ذکر است، می توانیم هدفهای حوزه های دیگر یادگیری را به این ستون اضافه کنیم. پیشنهاد من این است که هدفهای حوزه عاطفی و حوزه روانی و حرکتی را در آزمون عملکردی[5 نمره عملی و آزمایشگاهی امتحان پایانی نوبت دوم] در نظر بگیرید. مثلاً می توان یک فهرست ارزشیابی یا فهرست انتظارات برای سنجش این هدفها نوشت. چند نمونه از عبارتهای این فهرست می تواند این موارد باشد که: به انجام دادن آزمایش ها علاقه نشان دهد./ به مشارکت در بحث های گروهی علاقه نشان دهد./ ضوابط کار گروهی را رعایت کند./ در انجام فعالیت ها سهیم باشد./ اجازه صحبت کردن به دیگران بدهد و به صحبت دیگران گوش دهد./ در برابر اعضا احساس مسئولیت داشته باشد./ ...

بعد از نوشتن سوالات آزمون، سوالها را با توجه به نوع آنها دسته بندی می کنیم و پشت سرهم قرار می دهیم. در این باره می توان ترتیب زیر را برای ردیف کردن سوالات یک آزمون به دنبال هم مورد استفاده قرار داد؛ 1-صحیح-غلط/ 2-جور کردنی/ 3-چندگزینه ای/ 4-کوته پاسخ/ 5- تشریحی. در داخل هریک این دسته بندی، سوالات را از ساده به دشوار یا به ترتیب سازمان اصلی مطالب به دنبال هم مرتب می کنیم و همچنین موارد دیگری که به اجرای بهتر آزمون کمک می کند مثل زمان، مکان اجرای آزمون و غیره را باید رعایت نماییم.

  
نویسنده : علی یوسفی ; ساعت ۱۱:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٢/۳