دو الگوی جدید در آموزش علوم [بر اساس کتاب راهنمای معلم در ایالات متحده امریکا]

آشنایی شما همکاران با الگوهای یادگیری، به موفقیت تان در طراحی آموزشی و اجرای آن کمک می کند. مطمئن باشید با هر الگوی جدیدی که آشنا می شوید موفقیت شما را در امر آموزش و یادگیری افزایش می دهد. هر الگو حتی یک بار ارزش مطالعه آن را دارد. نظر من این است اگر بخواهیم معلم موفقی باشیم به الگوهای یادگیری نباید بی تفاوت باشیم. در پاسخ به مشکلات شناخته شده دانش آموزان در یادگیری علوم، پژوهش های بسیاری برای روشن کردن چگونگی یادگیری دانش آموزان انجام شده است. در کتاب «راهنمای روش تدریس برای معلمان پایه پنجم دبستان در ایالات متحده آمریکا» دو الگو[1] برای یادگیری درس علوم ارائه شده است. یکی از این الگوها برای یادگیری درس علوم توسط دانش آموزان و دیگری برای راهنمایی معلم در تدریس درس علوم است. هریک از الگوی مزبور دارای فرایندی شش مرحله ای است. در ادامه مطلب می توانید مراحل اجرای این دو الگو را مطالعه کنید.

این نکته هم به آگاهی همکاران برسانم که در بین معلمان کشور ما الگوی تدریس  5E [نام هر 5 مرحله با حرف E  شروع می شود] شناخته شده تر است. این الگو بر اساس نظریه ساختن گرایی ارائه شده است. مراحل این الگو شامل؛ درگیر کردن / Engaging- کاوش / Exploration - توصیف / Explantion - شرح و بسط/ Elaboration - ارزشیابی / Evaluation می باشد. این الگو به مشارکت فعال دانش آموز در کشف راه حل ها، مفاهیم و اصول تأکید دارد. این هم یادآوری کنم که این الگوی تدریس  یکی از کارآمدترین الگوهای تدریس است که در بسیاری از کلاس های دنیا با موفقیت در حال اجرا است[2] برای این که از نحوه اجرای این الگو بیشتر آشنا شوید، می توانید یک نمونه طراحی تدریس درس ماشین های ساده [3] از کتاب علوم سوم راهنمایی را بر اساس این 5 مرحله طراحی شده است که از لینک زیر دانلود و مطالعه کنید.

سناریوی تدریس با الگوی 5E


مراحل(چرخه) اجرای الگوی شماره (1) نقش دانش آموز در یادگیری

در هر واحد از مطالعه، دانش آموزان موارد زیر را برای توسعه مفاهیم درس علوم، فرایندها و عادت های ذهنی به کار می برند:

1)کنجکاو شدن(شگفتی): کنجکاو هستم و درباره دنیای پیرامون خودم سؤال هایی می کنم.

2)طرح ریزی: من و همکلاسی هایم طراحی می کنیم و تصمیم می گیریم که چگونه پاسخ سؤال هایمان را جستجو کنیم.

3)جستجو: با انجام فعالیت هایی کاوش را آغاز می کنم، از منابعی برای به دست آوردن اطلاعات استفاده می کنم، یافته هایم را یادداشت می کنم و همچنان که جستجوهای طراحی شده خود را ادامه می دهم مشخص می کنم که چه سؤال های جدیدی برایم مطرح شده است.

4)بازتاب ذهنی: سعی می کنم یافته هایم را در ذهنم مجسم کنم، آنچه را یاد گرفته ام خلاصه و تلاش هایم را برای یافتن پاسخ سؤال ها ارزش یابی می کنم.

5)مشارکت با دیگران: آنچه را یاد گرفته ام از راه های متفاوت با مخاطبان گوناگون در میان می گذارم.

6)به کارگیری: من در دنیای خارج از کلاس بر اساس علمی که یاد گرفته ام عمل می کنم.

مراحل(چرخه) اجرای الگوی شماره (2) نقش معلم در یاددهی

در هر واحد از مطالعه، معلم دانش آموزان را از طریق این الگو راهنمایی می کند و آنان را برای توسعه مفاهیم علمی، فرایندها و عادت های ذهنی آماده می کند:

1)شگفتی:  برانگیختن کنجکاوی دانش آموزان و راهنمایی آنان در بیان و ثبت سؤال هایشان

2)طرح ریزی: راهنمایی دانش آموزان در زمینه تنظیم فعالیت های کلاس درس و طرح های فردی جهت جمع آوری مواد لازم برای انجام کاوش هایشان

3)جستجو: راهنمایی دانش آموزان در حین انجام فعالیت هایشان برای مطالعه و بحث درباره چگونگی کسب اطلاعات از منابع مختلف و نیز تجزیه و تحلیل یافته های خودشان.

4)بازتاب ذهنی: راهنمای دانش آموزان در زمینه خلاصه کردن آنچه یاد گرفته اند، ربط دادن موضوع های درسی علوم به یکدیگر و فراهم کردن ابزارهای متعدد تا آنان بتوانند  پیشرفت های خود را در درس علوم عرضه نمایند.

5)مشارکت با دیگران: فراهم کردن فرصت هایی برای دانش آموزان تا آنان بتوانند دیگران را در آنچه یاد گرفته اند سهیم کنند و خود نیز، آنان را بیاموزند.

6)به کار گیری: راهنمایی در تصمیم گیری برای این که دانسته های علمی خود را در زندگی روزمره چگونه به کار گیرند.

[1]عبدالهی، حسین (1387). درآمدی بر روش ها، فنون و مهارت های تدریس. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

[2] -http://science-dept.talif.sch.ir

[3] رشد آموزش راهنمایی تحصیلی، دوره 18، شماره 5

 

  
نویسنده : علی یوسفی ; ساعت ٢:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱۱/٢۳